Ons nieuwe verslag besteedt aandacht aan het voorkomen van psychosociale risico’s en het bevorderen van een goede mentale gezondheid bij onderwijzend personeel, zoals leerkrachten, universitair docenten en hoogleraren, onderzoeksassistenten enz.
Het presenteert goede praktijken en beleidsadviezen ter ondersteuning van mentaal welzijn in deze belangrijke sector, die EU-wijd rond de 10 miljoen werknemers telt. Een kwart van de medewerkers in onderwijzende beroepen geeft aan dat hun mentale gezondheid lijdt onder het werk.
Meer informatie over psychosociale risico’s en mentale gezondheid op het werk – het centrale thema van de campagne Samen voor mentale gezondheid op het werk van EU-OSHA, die in oktober van start gaat.
Psychosociale risico’s en de daaruit voortvloeiende gevolgen voor de mentale en lichamelijke gezondheid behoren tot de meest knellende vraagstukken op het gebied van de veiligheid en gezondheid op het werk (VGW). Psychosociale risico’s hebben niet alleen een nadelig effect op de individuele gezondheid, maar kunnen ook een negatieve invloed hebben op de efficiëntie van organisaties en nationale economieën.
Stress, angst en depressiviteit vormen het op een na meest voorkomende werkgerelateerde gezondheidsprobleem waar Europese werknemers mee te maken hebben. Het ter sprake brengen van aspecten van het mentale welbevinden en van uitdagingen op het werk is nog steeds verbonden aan de angst voor stigmatisering. Toch geeft bijna 45 % van de werknemers aan te maken te hebben met risicofactoren die hun mentale gezondheid nadelig kunnen beïnvloeden. Wanneer psychosociale risico’s echter worden gezien als een organisatorisch probleem en niet als een individuele tekortkoming, kunnen ze op dezelfde gestructureerde en georganiseerde manier worden aangepakt als andere risico’s op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk.
Wat zijn psychosociale risico’s?
Psychosociale risico’s vloeien voort uit een ongunstige invulling van de jobinhoud, een gebrekkige werkorganisatie en ondeugdelijk management, alsmede uit slechte arbeidsomstandigheden en kunnen leiden tot ongunstige psychologische, fysieke en sociale resultaten. Een paar voorbeelden van arbeidsomstandigheden die psychosociale risico’s veroorzaken:
- te hoge werklast;
- tegenstrijdige eisen en onduidelijkheid over de functie;
- onvoldoende betrokkenheid bij beslissingen die de werknemer aangaan;
- gebrek aan invloed op de wijze waarop het werk wordt uitgevoerd;
- slecht geleide organisatorische verandering;
- baanonzekerheid;
- ineffectieve communicatie;
- onvoldoende steun van leidinggevenden of collega’s;
- psychologische en seksuele intimidatie; en
- lastige klanten, patiënten, leerlingen, etc.
Als we kijken naar de functie-eisen, is het belangrijk om psychosocialerisicofactoren zoals overmatige werkbelasting niet te verwarren met omstandigheden waarin de werktaken weliswaar stimulerend en soms uitdagend zijn, maar er een ondersteunende werkomgeving is waarin werknemers voldoende autonomie hebben en goed zijn opgeleid en gemotiveerd om zo goed mogelijk te presteren. Een goede psychosociale omgeving bevordert goede prestaties en persoonlijke ontwikkeling, evenals het mentale en lichamelijke welbevinden van werknemers.
Werknemers ervaren stress wanneer de algemene eisen van hun baan buitensporig zijn en groter zijn dan hun vermogen om ermee om te gaan. Naast de bijbehorende mentale gezondheidsproblemen zoals burn-out, angst, depressiviteit en zelfs zelfmoordneigingen, kunnen werknemers die lijden aan langdurige stress ook ernstige lichamelijke gezondheidsproblemen ontwikkelen, zoals hart- en vaatziekten of spier- en skeletaandoeningen.
De organisatie ondervindt verschillende negatieve effecten, waaronder verminderde algemene bedrijfsprestaties, een toename van ziekteverzuim en presenteïsme (werknemers die ziek op het werk verschijnen maar niet effectief kunnen functioneren), een verhoogd personeelsverloop, en een toename van ongevallen en letsels. Over het algemeen duurt afwezigheid in verband met het mentale welbevinden langer dan verzuim door andere oorzaken, en arbeidsgerelateerde risicofactoren dragen in belangrijke mate bij aan een verhoogd percentage van vervroegde uittreding. De geschatte kosten voor zowel bedrijven als de samenleving zijn aanzienlijk en bereiken op nationaal niveau bedragen in de miljarden euro’s.
Bron: EU-OSHA