Titel 1 betreffende de thermische omgevingsfactoren van boek V van de codex over het welzijn op het werk bepaalt de actiewaarden die in acht zouden moeten worden genomen. De vaststelling van de actiewaarden is belangrijk om te kunnen bepalen op welk moment er preventieve maatregelen moeten worden genomen. De actiewaarden hebben als doel om de gezondheid van de werknemer te beschermen. Bij thermisch ongemak heeft het weinig zin om die actiewaarden te gebruiken.
De actiewaarden voor blootstelling aan warmte worden vastgesteld d.m.v. van de WBGT-index volgens de fysieke werkbelasting:
Fysieke werklast | Max. WBGT-index |
Licht of zeer licht | 29 |
Halfzwaar | 26 |
Zwaar | 22 |
Zeer zwaar | 18 |
Meer informatie over de WBGT-index is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg.
Als men in gesloten werklokalen overmatige warmte van technologische oorsprong wegens convectie vaststelt en de actiewaarden worden overschreden op het niveau van de arbeidspost met de zwaarste werklast, dan moet de werkgever installaties voor kunstmatige verluchting of een systeem van afzuiging plaatsen, overeenkomstig de bepalingen betreffende de luchtverversing van de arbeidsplaatsen.
Als er overmatige warmte van technologische oorsprong wordt veroorzaakt door stralingen en de actiewaarden voor blootstelling worden overschreden, dan moet men beveiligingsschermen of reflectorische beschermingskledij of beschermingskledij met een ingebouwd koelsysteem gebruiken.
Indien bovengenoemde maatregelen niet kunnen worden genomen, wordt de afwisseling tussen periodes van aanwezigheid op de arbeidsplaats en rusttijden toegepast. De rusttijden worden ter plaatse genomen of in een rustlokaal dat beantwoordt aan de bepalingen van de artikelen III.1-60 en III.1-61 van de codex.
Ten slotte moet de werkgever verfrissende dranken uitdelen om uitdroging wegens de arbeidsomstandigheden te voorkomen. Deze drankjes worden gratis verdeeld onder de werknemers en conform het advies van de arbeidsarts.
Als de actiewaarden voor blootstelling worden overschreden wegens overmatige warmte van klimatologische oorsprong, dan moet de werkgever maatregelen nemen. De werknemers moeten tegen zonnestraling worden beschermd door om het even welke installatie die zich daartoe leent of door een aanpassing van de arbeidsorganisatie. De werknemers die aan rechtstreekse zonnestraling zijn blootgesteld, moeten beschikken over collectieve of persoonlijke beschermingsmiddelen.
Bij een korte blootstelling aan een ernstige overmatige warmte bij interventies, bijvoorbeeld bij specifiek onderhoudswerk of bij een interventie in geval van brand, moet de preventieadviseur-arbeidsarts de maximale blootstellingsduur en de organisatie van het werk vooraf vastleggen.
Deze laatste kan beslissen om tijdens de blootstelling over te gaan tot de monitoring van de fysiologische parameters van de betrokken werknemer om zo een overschrijding van de fysiologische limieten te vermijden. Hij kan de hartfrequentie, de centrale temperatuur en het gewichtsverlies opvolgen.
Gevolgen voor de arbeidsprestatie zijn onder meer daling van de waakzaamheid. En vermindering van de concentratie en het kortetermijngeheugen, psychologisch onbehagen, vermoeidheid, daling van de psychomotorische prestaties, gevaarlijker gedrag, vergissingen en ongevallen. Er treedt een daling van de productiviteit op vanaf het moment dat WBGT = 27°C.
Vijf aandoeningen kunnen het gevolg zijn van overmatige blootstelling aan hete klimatologische omstandigheden (in dalende orde van ernst):
- hitteberoerte;
- uitputting;
- hittekrampen;
- bewustzijnsverlies;
- huidaandoeningen.
De hitteberoerte is een levensbedreigende medische noodsituatie die wordt veroorzaakt door het falen van het warmte regelend systeem in de hersenen.
Bij mensen die lange tijd in hete omstandigheden zware arbeid verrichten met onvoldoende inname van zout en water, kan er uitputting door hitte met dehydratatie en een tekort aan zout optreden. Hittekrampen ontstaan door zouttekort wegens veel vochtverlies bij het zweten en het drinken van uitsluitend zoutarme dranken.
Bij een bewustzijnsverlies door de hitte valt de persoon plots bewusteloos ten gevolge van een uitzetting van de huidbloedvaten, wat een plotse daling van de bloeddruk veroorzaakt. Verscheidene huidaandoeningen kunnen optreden ten gevolge van het werken in de hitte.
Om de strijd aan te gaan tegen de temperatuurschommelingen die te wijten zijn aan de omgeving, ontwikkelt ons lichaam een aantal fysiologische verdedigingsmechanismen.
Bron: BeSWIC