Psychosociale veiligheid is uitgegroeid tot een cruciaal thema binnen organisaties en de maatschappij. Het beschermt werknemers en individuen tegen stress, overmatige werkdruk en ongewenst gedrag, en vormt zo de basis voor een gezonde mentale gesteldheid.
De transitie naar mentale gezondheid als centraal thema brengt een aantal belangrijke verschuivingen en inzichten met zich mee:
1. Wat is psychosociale veiligheid?
- Psychologische veiligheid: De mate waarin men zich vrij voelt om zichzelf te zijn, meningen te uiten en fouten te maken zonder angst voor represailles.
- Psychosociale arbeidsbelasting (PSA): Stress die direct voortkomt uit ongewenst gedrag (zoals pesten, agressie, discriminatie) en een ongezonde werkdruk.
- Preventie vs. Welzijn: Het wegnemen van structurele risico’s is de kern van psychosociale veiligheid. Dit verschilt van algemene ‘leefstijl- en vitaliteitsprogramma’s’, die louter gericht zijn op promotie van gezond gedrag.
2. Risicogebieden in kaart brengen
Om psychosociale veiligheid te garanderen, wordt er gekeken naar de zogenaamde 5 A’s van arbeidsomstandigheden:
- Arbeidsorganisatie: Hoe is het leiderschap en de communicatie geregeld?
- Arbeidsinhoud: Is er voldoende variatie en autonomie?
- Arbeidsvoorwaarden: Zijn de beloningen en de balans tussen werk en privé in evenwicht?
- Arbeidsomstandigheden: Hoe zit het met fysieke belasting en de werkomgeving?
- Arbeidsverhoudingen: Hoe wordt er omgegaan met collega’s, pestgedrag en conflicten?
3. Actiegerichte maatregelen
Organisaties worden geacht concrete acties te ondernemen om mentaal welzijn te waarborgen. Veelvoorkomende maatregelen zijn:
- Het aanstellen van gecertificeerde vertrouwenspersonen.
- Het inrichten van formele en informele interventieprocedures.
- Het trainen van leidinggevenden op het gebied van empathie, signalering (bijvoorbeeld van burn-out) en het durven voeren van open gesprekken.
- Het implementeren van beleid tegen ongewenst gedrag met nultolerantie.
Raadpleeg ons voor meer verdieping en specifieke richtlijnen over mentale gezondheid en preventie.
Bron: EU-OSHA.